Uşaqlarda danışıq bacarıqlarına təsir edən faktorlar nələrdir? Məqaləmizdə tanış ola bilərsiniz.

Uşaqların zəka səviyyəsi:

Uşaqların zəka səviyyələri danışıq bacarıqlarına birbaşa təsir edir. Üstün zəkalı uşaqlar çox tez, zehni inkişafdan geri qalan uşaqlar isə gec danışmağa başlayır. Fəqət bu, hər gec danışmağa başlayan uşağın zəka səviyyəsinin aşağı olduğu demək deyil.

Uşağın cinsiyyəti:

Qız uşaqları oğlanlara nəzərən daha tez danışmağa başlayır.

Eşitmək bacarıqları:

Bəzən uşaqların gec danışmağa başlamalarının səbəbi eşitmə qabiliyyətlərinin zəif olmasıdır. Uşaqlar yaxşı eşidə bilmədikləri üçün gec danışmağa başlayırlar.

Xəstəlikdən sonrakı müddət:

Uşaq keçmişdə çox ağır xəstəliklər keçiribsə, inkişafında problemlər yarana bilər. Bu da öz növbəsində gec danışmağa səbəb olur.

Danışıq orqanlarının vəziyyəti:

Uşaqların dil, diş, dodaq, damaq kimi orqanlarında problemlərin olması danışmağı gecikdirə bilər.

Sinir sistemi:

Sinir sisteminin quruluşu da danışığı gecikdirən faktorlardandır. Sinirlərin sürəti, sinir sisteminin reaksiyası kimi nüanslar belə vəziyyətə səbəb olur.

Gördüyünüz kimi, uşaq danışığının gecikməsinin bir çox faktorları var. Ana-atalar “mən də danışmağa gec başlamışdım, nə olsun?” deyə düşünüb bu mövzunu əhəmiyyətli hesab etməyə bilərlər.

Uşağınızın gec danışması normal vəziyyət ola biləcəyi kimi, yuxarıda bəhs etdiyimiz və sizin müşahidə etmədiyiniz ciddi səbəblərdən yaranmış ola bilər. Bu hal nə qədər tez fərq edilsə, o qədər yaxşı həll yolu tapılar. Uşaqlarınızın danışmağa gec başlamasını önəmsəyin və həkiminizə müraciət edin.

Mənbə: okuloncesihersey.net

Happy kid playing with toy sailing boat indoors. Travel and adventure concept

Tətil vaxtları, əsasən, məktəb dövrünün məsuliyyətindən uzaqlaşmaq, rahatlamaq və gözəl zaman keçirmək olaraq başa düşülür. Fərqli planlar olsa da, əsasən, sonrakı günlərdə sıxılmaq və səmərəsiz işlərlə vaxt keçirməyə çevrilmək riski də daşıyır. Tətil bir fürsətdir, bu, unudulmamalıdır. Ailələrin münasibətlərini və uşaqların inkişafını izləmək üçün vacib zaman aralığıdır.

Bir çox ailə məktəb dövründəki sıx rejimlə bağlı çətinliklərin tətildə azaldığını, uşaqlarının inkişafını müşahidə edir, tətildə uşaqları üçün faydalı sistem yaratmaqda, üstəlik, bunu idarə etməkdə çətinlik çəkirlər. Bəzi ailələr uşaqlarının məktəb dövründəki kimi dərs çalışmasını gözləyərkən, bəziləri isə sərbəstliyinə icazə verirlər.

Tətil üçün tövsiyələr:

• Tətil, xüsusən də, oxumaq-yazmaq bilən uşaqlar üçün yeni informasiyalar əldə etməyin qapılarını açır. Bütün uşaqlar bu dövrdə sistemli şəkildə kitab oxumalıdır. Hər gün rahat olduqları bir vaxtı kitab oxumağa ayırmaq lazımdır.
• Maraqlandıqları mövzuları, dünyagörüşlərini, ifadə bacarığını bu üsulla inkişaf etdirə bilərlər. Bundan əlavə, muzeylər, incəsənət qalereyalarına getmək, yeni yerlər görmək üçün səyahətlər təşkil etmək olar.
• Tramvay, təyyarə, gəmi kimi az istifadə etdikləri nəqliyyat vasitələri ilə səyahət etmək onlar üçün fərqli baxış bucağı kəşf etməyə kömək edəcək. Səyahət üçün planlanan yerlərin tarixi və təbii xüsusiyyətləri araşdırılaraq dünyagörüşü üçün yeni baza formalaşdıra bilər.
• İdman yazın ən önəmli ünsürlərindəndir. Standart həyatın içində artan texnologiya bağlılığı uşaqları idmandan uzaqlaşdırır. Hər ailə övladının müəyyən idman növündə uğurlu olmasını istəyər. Yaş periodları və maraqlarına görə seçdikləri idman növü də dəyişir.
• Məktəbəqədər yaş dövrü üçün uşaqları olan ailələrin ev daxili/xarici edəcəkləri çoxlu maraqlı işlər də var, əlbəttə. Günlük həyatın məsuliyyətlərindən olan ev işlərinə kömək etmək əyləncəli hala gətirilə bilər. Bərabər övladınızın otağını səliqəyə sala bilərsiniz; gələcək il istifadə edilməyəcək əşyaları ayırmaq və ehtiyacı olan uşaqlar üçün kənara qoymaq buna misal göstərilə bilər. Hətta bu əşyaların ehtiyacı olan uşaqlara çatdırılmasında övladınız da iştirak edə bilər.
• Uşaqlar bir müddət sonra heç nə etmək istəmirlər. Bu müddət ərzində ailə böyüklərini və qohumları ziyarət etmək uşaqlara müsbət təsir edəcək.

Mənbə: cocukludunya.com

Bütün uşaqlar anadangəlmə bacarıqlıdırlar, bacarıqları bir-birilərindən fərqlənsə belə. Böyüdükcə onların bacarıqları aşkar olunur və daha sonra inkişaf edir.

Uşaqlar hansı mövzularda bacarıqlı olduqlarını bilmirlər, ta ki bu mövzuda işə başlayana qədər. Əgər bu bacarığı valideynləri kəşf edərsə, bacarıqları inkişaf edə bilər və onlar da şanslı uşaqlar siyahısına girə bilərlər. Əks halda bacarıqları heç kəşf edilməz və beləliklə, o, itib gedəcək.

Bunun fərqində olan ana və atalar həmişə axtarışda olurlar. Onlar uşaqlarının nələrdə bacarıqlı olduğunu görmək və uşaqlarını tanıya bilmək üçün fərqli oyunlar kəşf edər, yaxud uşaqlarını yönəldərlər. Bununla da, oyunlar, tədbirlər ərzində övladlarının ən yaxşı tərəflərini görər, gələcəkdə də onun üzərində inkişaf etməsini istəyərlər.

Bəzi ana-atalar uşaqlarını özlərinin keçmişdə etmək istədikləri, amma edə bilmədikləri sahələrə yönəltmək istəyirlər. O sahədə uşaqlarına təzyiq edər və övladlarının həmin sahədə ən yaxşı pozisiyaya gəlməsini arzulayarlar. Fəqət bacarıq elə bir şeydir ki, əgər hansısa sahədə yoxdursa, işi yerinə yetirmək mümkün olmur. Daha sonra bu cəhdlər boşa çıxır və övladları uşaq vaxtlarında təzyiq qarşısında etdikləri işi böyüdükcə unudur, nəhayətində, o sahədə davam etmirlər.

Valideynlər uşaqlarına inkişaf etmək üçün azad sahə qoymalı və bunu təzyiqlərə məruz qalmadan etməsi üçün icazə verməlidirlər. Misal üçün övladlarının futbola çox marağı var, amma valideyn buna “Topçu olacaqsan başımıza?!” kimi reaksiya verərlər, yaxud voleybola marağı olan oğlan uşağına “Voleybol qız oyunudur, nə edirsən voleybolu?!” kimi, yaxud gitara çalmağa marağı olan qız uşağına “Müğənni olacaqsan?! Əsla icazə vermərəm!” və s. bunlara çox nümunə vermək olar. Bu yanaşmalarla uşaqlar maraqlarını itirir, daha pisi – bacarıqlarını gizlətmək məcburiyyətində qalırlar.

“Mənim uşağım çox bacarıqsızdır” deməyin, axtarın və uşağınızın hansı sahədə bacarıqlı olduğunu kəşf edin, ona dəstək olun.

Mənbə: okuloncesihersey.net

Sirr deyil ki, xarici ölkələrdə uşaq təlim-tərbiyəsi bizdən çox fərqlənir. Bəzi ölkələrin tərbiyə metodunu öyrənmək və öz uşaqlarınıza tətbiq etmək heç də ayıb deyil. Onların ən qeyri-adiləri ilə tanış olmağa dəyər.

İspaniya: Uşaqlar gecəyarıyadək valideynləri ilə restoranlarda otururlar

İspanlar hesab edirlər ki, balacalar gecəyarı yatmalıdır. Onlar axşam saat 19:00 olan kimi uşağı yatırtmağa çalışmır, özü ilə birlikdə ailəvi məclis və restoranlara aparırlar. Demək olmaz ki, bu, çox yaxşı ideyadır, lakin ispan ana və ataları yaxşı bilir ki, öz övladlarına necə tərbiyə vermək lazımdır.

Almaniya: Kəskin mətbəx alətlərini uşaqlardan gizlətmirlər

5 yaşlı uşağın mətbəxdə əsl bıçaq ilə xiyarları bacarıqla doğraması alman ailələri üçün qeyri-adi hal deyil. Almaniyada analar hesab edir ki, uşaq gündəlik həyata nə qədər tez alışsa, onun üçün bir o qədər yaxşı olacaq. Ancaq bizdə uşaqlardan yalnız bıçaqları deyil, digər potensial təhlükəli alətləri də gizlədirlər. Əslində çox düz edirlər.

Hollandiya: Uşaqlara daha çox sərbəstlik verilir

Holland uşaqları ev tapşırığının nə olduğunu bilmir. Onlar “ortaq inkişaf üçün” ardıcıl olaraq 10 dairə vurmur və həqiqətən də uşaqlığını yaşayırlar. Hollandiyada uşaqlar elm öyrənməyə daha yuxarı yaşlarda başlayır və dərsliklərə daha çox vaxt sərf edirlər. Odur ki, hollandiyalı uşaqlar “dünyanın ən xoşbəxt sakinları” kimi tanınır.

Yaponiya: Yeddi yaşlı uşaqlar metrodan istifadə edir

Yolda bir neçə nəqliyyat dəyişsə də, yapon uşaqlarına metrodan istifadə etməyə icazə verilir. Yaponlar müstəqil şəxsiyyətləri yetişdirir. Bu da səbəbsiz deyil, Yaponiya uşaqlar üçün dünyanın ən təhlükəsiz ölkəsi sayılır. Aydın məsələdir ki, ölkəmizdə valideynlər uşaqlarına bu cür azadlıq verməyə hazır deyil.

İsveç: Uşaqların fikirləri ciddi qəbul edilir

Bu ölkədə cismani cəza çoxdan qadağan edilib. İsveçdə valideynlərin və uşaqların bərabərliyi eynidir, odur ki, uşağın rəyi ciddi qəbul edilir. İsveçdə heç bir ana uşağına demir ki, “Sən başa düşməzsən, hələ balacasan”.

ABŞ: Uşaqlar ataları ilə daha çox vaxt keçirirlər

Ştatlarda uşaqlar ataları ilə vaxt keçirməyi sevirlər. Atalar oyun meydançasında uşaqları ilə gəzir, pazl yığır, oyuncaq avtomobil yarışları təşkil edir, məzəli hekayələr söyləyir və s. əyləncəli oyunlar qururlar. Amerikalı atalar ictimaiyyətdə başqalarının reaksiyasına məhəl qoymadan uşağı güldürmək üçün müxəlif zarafatlar edir. Bəli, amerikalı ataları ideal adlandırmaq olar.

Cənubi Koreya: Uşaqlara ictimaiyyətdə özünü düzgün aparmağı öyrədirlər

Koreyalı valideynlər uşaqlarını elə tərbiyə edir ki, onlar başqalarının fikirlərinə hörmətlə yanaşır və ictimai yerlərdə isteriya yaratmırlar. Başqalarına hörmət koreyalı uşaqların öyrənməli olduğu ilk işdir.

Mənbə: qadin.net

Uşaq öz varlığını hiss etməyə başladığından etibarən başqalarının da bu varlığı qəbul etməsi üçün ətrafdan gələn xəbərdarlıqlara məhəl qoymaz. Bu, təbiidir. Üzərində dayanacağımız vəziyyət məntiqli səbəb olsa da, olmasa da, davranışında israr etməsi, ya da davranışını dəyişdirməyi istəməməsi halıdır. Buna “inad” deyirik.

Uşaqlarda 3-5 yaş aralığındakı dövr inad dövrüdür və inkişafın bir parçasıdır. Uşaqlıqdan yetkinliyə gedən yol şəxsiyyətin emosional və zehni tərəflərinin inkişaf etməsindən keçir. Bu dövrdə inadını qırmağa çalışmaq onun mənlik anlayışını zədələyər. Bəzi ana-atalar uşağın ehtiyaclarını ödəmək üçün gərginləşməyini gözləyərlər. Bu gözlənti qarşısında uşaq istəklərini bəlli etməyin qışqırmaqdan keçdiyini düşünər, bundan başqa üsul bilməz.

Ən yaxşı evlərdə belə “yox”, “olmaz”lar var. Bu qadağaların bir qismi sözlə, böyük bir qismi isə qadağanedici və qorxuducu davranışlarla, ya da başqa üsullarla ifadə edilir. Əgər hesablamağımız lazımdırsa, bu nəticəyə gələrik ki, valideynlər nə qədər “yox”, “olmaz” deyirsə, uşaqların da “eləyəcəyəm!”, “yox”ları o qədər artır. Bu, o demək deyil ki, uşağa heç vaxt “yox” demək olmaz. Amma bunu demək tərzi və yanaşma tərzi çox önəmlidir. Üstəlik, uşağın inadkarlığına inadkarlıqla cavab vermək onun bu hərəkətini gələcəkdə də davam etdirməsinə səbəb olar. Böyüdükcə bu müqavimət göstərmək üsulu dəyişər, artıq eşitməzlikdən, görməzlikdən və problemi anlamazlıqdan gəlməyə başlayar. Artıq üstü örtülmüş olduğu düşünülən mövzunu yenidən gündəmə gətirməyə çalışar, qarşısındakını məzəyə çevirər və buna bənzər daha fərqli üsullardan istifadə etməyə başlayar.

İnadkarlığı yox etmək üçün istifadə olunan fiziki şiddət və zor tətbiq etmək  uşaq heç inadkar deyilsə belə, onu inadkar olmağa məcbur edən davranışlardır. Bu, bir üstünlük savaşı deyil, qazananı bəlli olmasa da, bütün hallarda məğlub olanı uşaq olur.

Bu dövrlərdə ortaya çıxan inadkarlığı və azad istəkləri normal qəbul edib səbrlə və anlayışla qarşılamaq uşağın inkişafı üçün çox önəmlidir.

İnada qarşı inadla deyil, daha çox vecsizliklə qarşılıq vermək bu müqaviməti qırmaq üçün daha idealdır.

İnad zamanı uşağın diqqətini başqa bir yerə çəkərək inad etməklə istəyini yerinə gətirməyəcəyinizi aşkar şəkildə anlamasına kömək olmaq lazımdır.

Mənbə: www.tavsiyeediyorum.com

Həyat tərzi və anlayışda artıq daha çox maddi xüsusiyyətlər və məhdudiyyətlər nəzərə alınır, ön plana çıxır. Uşaqlar üçün uğurlu olmaq, akademik göstərici önəmli olduğuna görə “təki uğurlu olsun, insanlarla münasibətləri, ailə içindəki davranış bacarıqları aşağı səviyyədə olsa da olar” fikri mənimsənildi. “Uşaq dərsini oxusun, testləri yaxşı həll eləsin, düzləri çox olsun” anlayışı ilə təhsilə önəm verildi, amma tərbiyə əskik qaldı. Hətta uşaqları tərbiyə etmək yaşları dəyərləndirilmədi.

Keçmiş nəsillərin çətin həyat tərzləri, ana-ataların “təki uşağım oxusun, pul qazansın” fikrinə yönəltdi. Demokratik anlayışlarda başqaları da özümüz qədər önəmlidir. Bizə necə davranılmasını istəyiriksə, başqaları üçün də eyni şeyi düşünməliyik. Empatiya qura bilməliyik.

Bəli, biz önəmliyik, amma adada tək yaşamırıqsa, yəni cəmiyyətdə yaşayıb onun bir parçasıyıqsa, bir-birimizə möhtacıq və fərqli xüsusiyyətlərimiz ilə bir-birimizi tamamlamalıyıq. Tək başına hər kəs azad olub başqalarını heçə sayaraq yaşaya bilməz.

İnsanlar öz azadlıqlarının başqalarının azadlığına zərar verəcəyi yerlə məhdud olduqlarını bilməlidirlər.

Demokratiya dəyər verməklə əlaqəli anlayışdır. Uşaqların  bu anlayışı tam anlaması və həyat tərzinin bir hissəsinə çevirə bilməsi üçün, hər şeydən əvvəl, ailə fərdləri bir-birilərinə dəyər verdiklərini hiss etdirməlidirlər.

Ailə üzvləri bir-biriləri ilə məsləhətləşməyi, fikir almağı özləri üçün bir əskiklik olaraq görməməli, əksinə, fikir dünyalarını zənginləşdirdiklərini düşünməlidirlər. Məsləhətləşmək başqalarının dediyini etmək deyil. Ancaq “ağıl ağıldan üstündür” atalar sözünü nəzərə alaraq, bu üsul bizim daha ətraflı düşünməyimizi dəstəkləyə bilər.

Uşaqlarla ailə iclasları təşkil edib bunu davam etdirmək, müəyyən mövzuları dəyərləndirmək üçün uşaqlarından məsləhət istəmək, ailə üzvlərinin hamısını əlaqələndirən kiçik bir ev əşyası alanda belə səsvermə yolu ilə qərar vermək, hətta bunu xüsusilə planlı şəkildə emək ailəiçi demokratiya işlərindəndir.

Hər nə qədər ailənin öz zövqünə uyğun deyilsə də, onlar bəyənmirlərsə də, yeniyetməlik dövründə olan oğlan uşaqlarının saç uzatmasına qarşı çıxmaq bu anlayışı zədələyə bilər.

Bir evdə uşaqlar nəzərə alınmadan həmişə atanın istədiyi yemək bişirilirsə, bu da zədələyici amillərdən hesab oluna bilər.

Üç uşaqlı bir ailədə iki uşaq, əsasən, top oynamağı istəyirsə və üçüncü uşaq top yox iplə oynamaq istəyirsə, üçüncü uşaq top oynayan bacı-qardaşlarına qoşulmalıdır, amma bu, o demək deyil ki, axıra qədər bu oyunla davam etməlidirlər. Bəzi zamanlarda da ip üzərindən hoppanmaq oyunu ilə bərabər üçüncü uşağın istəkləri yerinə yetirilməlidir.

Mənbə: tavsiyeediyorum.com

Bacı-qardaş münasibəti uşaqların emosional və sosial inkişaflarını dəstəkləyən olduqca dəyərli münasibətdir. Əsasən, ana-atalar ilk uşaqlarını böyütdükləri vaxtda təcrübə və biliklərinin əskik olması səbəbi ilə qayğılı olurlar. Ailə böyüklərinin məsləhətlərrini oxuyaraq aldıqları informasiyalar və digər uşaq sahibi dostlarının təcrübələri arasında, əsasən, donub qalırlar. Bu davamlı idarə və yaxşı valideynlik etmək arzusu heç özləri də başa düşmədən asılı münasibət yarada bilir. Ana-atanın uşaqdan gözlədikləri də bu halda çoxalır. İrəliləyən vaxtlarda uşağa bir bacı-qardaş vermək arzusu da yaranır və ana-atalar ikinci bir uşaq planı edərkən dəyişən duyğular hiss edə bilər. Bunun yaratdığı sualları düşünüb qalırlar.

• Uşaqlara baxmaqla bağlı fiziki və iqtisadi yükdə ikinci bir uşaq planında önəmli faktordur.
• Sadəcə böyük uşağın bacı-qardaş istəməsi ilə hərəkət edilməməli, ana-atanın da bu duruma hazır və istəkli olması lazımdır.
• Bu bacı-qardaş münasibətini hər iki tərəfin də böyüməsi və inkişafı üçün bir fürsət olaraq düşünmək lazımdır.

Övladlarınız arasında qısqanclığa ailənin münasibəti

Ailədə ilk uşağın digərini qısqanması ilə tez-tez qarşılaşmaq olur, əksər hallarda evin balacası da böyük bacısını, yaxud qardaşını qısqana bilir. Qısqanmağın təbii proses olduğu və bu ana-atanın bu məsələyə yanaşması ilə dəyişə bilər. Bir-birilərini anlamağa istiqamətlənmiş davranışlarla bu qısqanclığın azaldığını müşahidə edəcəksiniz.

Uşaqlara eyni davrandıqda qısqanclığı azaltmaq istəsəniz də, əslində, bu münasibət onların arasındakı rəqabəti artırdığını, bir-birilərinə olan qayğını daim izlədiklərini müşahidə edərik. Əslində, yaşlarına görə ehtiyacları və bunlara ayıracaqları müddət fərqli ola bilər. Bir-birilərinin fərqli xüsusiyyətlərini və sizin qayğınızın da dəyişə biləcəyini onlara öyrətmək çox daha yaxşı üsuldur.

Evin böyük uşağının qısqanclıqla bağlı hərəkətləri və ana-atanın hərəkətlərini bu formada ardıcıl sıralaya bilərik:

• Ailəyə yeni qatılan övladdan sonra, əslində, körpəni deyil, onu sevdiklərinə dair söz və davranışların sərgiləndiyini görürük.
• Qayğı və sevginin balanslı sərgilənməməsi irəliləyən vaxtlarda uşağın körpəyə göstərilən qayğını və sevgini çox yaxından izləməyə almasına və tələblər etməsinə səbəb olacaq.
• Övladlarınız arasında yaş fərqi nə qədər azdırsa, aralarıdakı rəqabət də o qədər güclü olacaq.
• Cinsləri eyni olan uşaqlar arasındakı rəqabət fərqli cinslərə mənsub olan uşaqlardan daha çox və güclüdür.
• Bacı-qardaşlar arasındakı krizlər düzgün idarə edilməsə, bu, həm də uşaqların valideynlərinə olan güvənlərini, inamlarını zədələyir.

Mənbə: cocukludunya.com

Uşaqların etməkdən ən çox zövq aldıqları şey ana-atalarına nələrsə danışmaqdır. Məktəbdə nələr edib, dostları ilə nələrdən danışıb, televizorda hansı filmi izləyib – bütün bunlar haqqında danışmaq onlar üçün çox əyləncəli və zövqvericidir.

Təbii ki, danışmaq qədər qarşı tərəfin də dinləməsi önəmlidir. Əslində, yetkin insanlar belə öz fikirlərinin dinlənilməsinə xüsusi önəm verirlər. Biz də bir dostumuza, yaxud yoldaşımıza hansısa mövzudan danışarkən “Sənə danışıram, üzümə bax, zəhmət olmazsa” kimi xəbərdarlıqlar edirik.

Amma nə qəribədir ki, qarşı tərəfdən gözlədiyimiz diqqəti vaxt gəlir öz övladımızdan əsirgəyirik. Uşaqlarımızı dinləyərkən kommunikasiyanın ən önəmli punktu göz kontaktını qorumaqdır, fəqət biz bəzən bunu unuduruq, hətta uşaqları dinləmək belə bizə çətin gəlir.

Halbuki bir uşaq ana-atasına gün içində başına gələnləri danışmağa o qədər həvəslidir ki; həyəcanla valideynlərinin yanına gəlir və nəfəs belə almadan danışmağa başlayır. Ana-ata isə bəzən öz işi ilə məşğuldur, bəzən də televizorda baxdığı şeyə həddindən çox diqqət ayırmış olur. Belə hallarda, əsasən, uşaqlar valideynlərinin çənəsindən tutaraq özünə tərəf çəkir. Bu hərəkət isə bu mesajı verir: “Mənə bax, mənə qulaq as, mənə dəyər ver”. Bəzən günün yorğunluğu, bəzən də başqa səbəblərə görə uşağımızın bu hərəkətinə əsəblə qarşılıq verə bilirik. Bu halda uşağın əsəbi daha da artır.

Bəs uşaqları aktiv dinləmək necə olmalıdır. Budur, bəzi məsləhətlər:

• Uşağınız sizə bir şey danışmağa başladığında əgər əlinizdə işiniz yoxdursa, onu dinləməyə başlaya bilərsiniz.
• Əgər o anda məşğul olduğunuz vacib işiniz varsa, həm işinizi görüb, həm də uşağınıza qulaq asmaq yerinə, işinizə qısa müddətlik fasilə verin və övladınıza “səni dinləməyi çox sevirəm, danışacaqlarını səbrsizliklə gözləyirəm, amma əvvəlcə, mənə icazə ver işimi bitirim, sonra səninlə söhbətləşərik” deyə bilərsiniz. Burada önəmli olan bu açıqlamanı ona bildirmək qədər, sonrasında sözünüzün üstündə durmağınızdır.
• Uşağınızla söhbət edərkən sizin televizor izləməyiniz, kitab oxumağınız, ya da başqa biri ilə söhbət etməyiniz isə dəyərsizlik hissi yarada bilər.
• O danışarkən sözünü kəsməməyə çalışın. Araya girməyiniz lazım olan vəziyyətdə onun danışdıqlarını tənqid, mühakimə etmədən öz düşüncələrinizi ifadə edə bilərsiniz.
• Söhbət əsnasında həm göz konktaktının qurulması, həm də səmimi auranın yaranması baxımından hər ikinizin oturaq pozisiyasında olması daha önəmlidir;
• Söhbət bitdikdən sonra onun danışdığı mövzularla bağlı “Səninlə söhbət etmək çox gözəl idi” deyərək ona pozitiv aşılamağınızda fayda var.

Bütün bunlar nəzərə alındıqda, əslində, uşaqlarla söhbət etməklə yetkinlərlə söhbət etmək arasında ciddi bir fərq yoxdur. Hər ikisində də kommunikasiyanın əsas qaydaları çox önəmlidir. Kommunikasiya yalnız bir tərəfin danışması, digərinin dinləməsi deyil. Kommunikasiya uşağı eşitmək deyil. Kommunikasiya uşağı eşitmək qədər, həm də dinləməkdir.

Mənbə: emineergun.com.tr

Məktəbyaşlı uşaqların son illər sağlamlığı, orqanizmi üçün problemə çevrilən, valideynlərin narahatlığına səbəb olan və artıq Milli Məclis səviyyəsində müzakirə mövzusuna çevrilən məktəb çantalarının ağırlığı məsələsi hələ də gündəmdədir.

Problemin növbəti tədris ilində Təhsil Nazirliyi tərəfindən həll olunması gözlənilir.

Bagcam.az xəbər verir ki, Medicina.az məktəbli çantalarının beynəlxalq tələblərə görə, hansı çəkidə, ağırlıqda olmasını araşdırıb. Məlum olub ki, dünyada belə bir norma var və bu normaya qonşu ölkələrimiz, hətta Rusiya da əməl edir.

Uşaqların çantası və hər bir dərsliyin çəkisi onların yaşına görə təyin olunur və bundan artıq çəki yolverilməz hesab edilir.

Həmin normanı siniflər üzrə təqdim edirik:

I-II sinif şagirdləri üçün – 1,5 kq
III-IV sinif şagirdləri – 2 kq
V-VI sinif şagirdləri– 2,5 kq
VI-VIII sinif şagirdləri -3,5 kq
Yuxarı siniflərdə – 4 -4,5 kq

Hər bir dərsliyin maksimal çəkisi:

İbtidai siniflərdə: 300 qr
V-VI siniflər üçün: 400 qr
VII-IX siniflər üçün: 500 qr
Yuxarı siniflər üçün: 600 qr

Qeyd: ümumilikdə çanta hər uşağın çəkisinin 10% qədərində olmalıdır.

Bu həddi keçmək sağlamlıq üçün təhlükəlidir.

Çiyələk körpələrin sevimli meyvəsidir. Onun tərkibində portağaldan da çox C vitamin vardır.

Eləcə də K, B vitaminləri, kaliy, fol turşusu və digər elementlər çoxdur. Ona görə çiyələk qanazlığı, anemiyalı uşaqlara vacibdir.

Çiyələk tər və sidik qovucu xassəyə malikdir.

Bagcam.az Medicina.az-a istinadən xəbər verir ki, anaların körpələrə mövsüm olan kimi çiyələk yedizdirdiyini nəzərə alıb, bu giləmeyvənin hansı yaşdan sonra verilə biləcəyini araşdırıb.

Çiyələk güclü allergen meyvə olduğundan dəridə allergiya, səpmə, ishal, qusma verə bilər.
Hazırda marketlərdə satılan iri, şirəli, qırmızı, üzəri hamar çiyələklər uşaq orqanizmi üçün yararlı deyil.
Bu giləmeyvələrin xarici görünüşünü saxlamaq və uzun müddət xarab olmaması üçün səthinə definil adlı maddə çəkilir ki, su altında yuduqda belə o getmir və orqanizmə düşür.

Böyüklərin bədəni bu kimi maddələrə az-çox dayanıqlı olsa da, körpələrdə ən ağır mərhələyə kimi fəsadlar verə bilər.
Həkimlər çiyələyi uşaq qidasına az-az, zamanla daxil edilməsini tövsiyə edir, 1 yaşa kimi körpələrə ümumiyyətlə qadağan olunduğunu bildrir.

Uşaqlara hazırda marketlərdə qablaşdırılmış satılan iti çiyələk yox, bostanda yetişdirilən və tağlardan yığılan çiyələyi verin. Bunun üçün çiyələyin bol olacağı vaxtı gözləyin.