Dünən üç və dörd yaşındakı uşaqlarımla birlikdə parka getdik. Skamyada əyləşib onları izləyirdim. Həmin anda parkda olan iki oğlan uşağı yelləncəyə minmək istədiklərinə qərar verdilər. Əyləşdikdən sonra uşaqlardan biri mənə tərəf dönüb “Tom müəllim, siz də bizi itələyin” dedi.

Mən də “Təəssüflənirəm, mən skamyada oturmaqla məşğulam. Başqa birini tapmalısınız” deyərək cavab verdim ona.

İlk uşaq məni razı salmağa çalışarkən, ikincisi “Mən qardaşımı çağıracam. O mənim sevdiyim şeyləri etməyi sevir” dedi və sinif yoldaşları olan tərəfə qaçdı. Onlara “Bizi kim yelləmək istəyər?” deyə çağırdı. Ancaq digər uşaqlar onu görməzdən gəldilər, o da yelləncəyə tərəf geri döndü. Yelləncəyə çıxdığı sırada, yelləncəyi ayağı ilə yüngülcə tərpətdi və iki uşaq yavaş-yavaş yellənməyə başladılar.

Yelləncəyin yellənmə sürəti azalmağa başladığı sırada ora bir neçə qız uşağı yaxınlaşdı. Onlardan istənilmədiyi halda yelləncəyi itələməyə qərar verdilər. Oğlanlar bu vəziyyətə çox sevindilər. Birlikdə çalışan qız uşaqları yelləncəyin sürətini artırmağı bacardılar və sonra aralarından ikisi oyuncağın üstünə atlandılar. İkili və üçlü qrup halında fırlanan yelləncəyə yönələn uşaqların sayı getdikcə artırdı və bir neçəsi minmədən öncə oyuncağı yelləyirdi. Oyuncağa minən iki uşaqdan biri başını arxaya ataraq “Budur, fırlanmaq vaxtıdır!” deyərək mahnı oxumağa başladı.

Bu uşaqlar nələrsə öyrənirdilər, çünki oyun oynayarkən həmişə yeni şeylər öyrənirik. Uşaqların bu oyun zamanı öyrəndikləri ilə bağlı siyahı, hesabat hazırlaya bilərdim. Bu hesabatları günümüzdəki hesabatlarla qarşılaşdırıb və bu məlumatları uşaqların aylar ərzində nələr öyrəndiklərini bilirmiş kimi etmək üçün istifadə edə bilərdim. Bunun sayəsində uşaqların inkişafını və geridə qalmış uşaqları müəyyənləşdirə bilərdim. Digərlərinə çatsınlar deyə bu geridə qalmış “yazıq” uşaqlara yelləncək tapşırığı verməyimi təmin edəcək bir “əvvəl və sonra testi” belə hazırlaya bilərdim. Yelləncəklə bağlı önəmli olduğunu düşündüyüm ünsürləri əsas alaraq və fərqli ölçülərə dayanaraq uşaqları sıralaya da bilərdim.

Bütün bunları edərkən uşaqların nələr öyrəndiyinə dair ən balaca ipucu belə tapa bilməzdim və üstəlik daha çox məhsuldar bir iş edə biləcəyim yerdə önəmli bir vaxt dilimini xərcləmiş olardım. Başqa insanların nələr öyrəndiyini bilə bilmərik. Yelləncəyin üstündəki uşaqların hər biri fərqli, bənzərsiz və təkcə öz həyatlarına tətbiq edə biləcəkləri şeylər öyrənirlər. Öyrənməyi reallaşdıran şəxs daxil çox vaxt heç bir test, qeyd ya da məlumat bu reallığı dəyişdirməyəcək.

Uşaqların oyun oynadıqları üçün öyrəndiklərini bilmək içimi rahatladır. Çünki başqa seçimim yoxdur: Uşaqların nələr öyrəndiyini bilirəm demək, bir yalana inanmağa bərabərdir. Bu, uşaqların əhvalını pozmaq olar və mən belə bir şeyə bilərək ortaq olmayacam.

Mənbə: egitimpedia.com

Bu günlərdə uşaqlarımızın həyatları stressli və ağır keçir. Məktəb, tapşırıq, idman və ya digər tədris planından kənarda baş verən fəaliyyətlər bütün həftələrini doldurur və adətən həftə sonları da bunlarla məşğul olurlar. Sanki araya başqa heç nəyi salacaq vaxt yoxmuş kimi hiss edirik. Amma elə bir vaxt olmaq məcburiyyətindədir. Çünki, uşaqlarımızın həyatlarında təbiətdə vaxt keçirməyə və macəra yaşamağa ehtiyacları var. Bunu onlara biz valideynlərdən daha yaxşı kim modelləşdirə bilər ki? İddia edirəm, etdikləri çox proqramlanmış fəaliyyətdən daha vacib bir şey açıq havada vaxt keçirməkdir. Təbiət və macəra, uşaqların çox yönlü yetkinlərə çevrilməsinə böyük təsir edir.

1. Uşaqların proqramsız həyatın nəyə oxşadığını öyrənmə azadlığına ehtiyacı var.

Bu gün bazarda gələcək nəsil və onların yaşayacaqları təzyiq dolu həyatlar və uğursuz olmayacaqları inancı ilə bağlı bir neçə kitab var. İcazə verin, həyatlarının bəzi hissələrində uğursuz olsunlar. Açıq hava yeni şeylər yoxlamaq üçün mükəmməl bir fürsətdir. Təbiət fəaliyyətlərində güclənmək çox çalışmaq tələb edir, amma həqiqi mənada uğursuzluq deyə bir şey yoxdur, mütəmadi olaraq yoxlamağa davam edirsiniz. Lisey şagirdi olan oğlumla dağa dırmaşmağn, təbiət gəzintisinə getməyin və bərabər səyahət etməyin ona tarazlıq və fərqli baxış bucaqları qazandırdığını müşahidə etdim. Artıq mütəmadi olaraq dağa dırmaşır və həftə sonlarında təbiət gəzintilərinə gedirik. Bunun sayəsində məktəb həyatına daha real bir gözlə baxa bilir. Uşaqlarımızı erkən yaşdan etibarən çölə çıxardaraq açıq havada bol vaxt keçirmələrini təmin etməyimiz onların çox işinə yarayır. Ancaq unutmayın, bunun üçün heç vaxt gec deyil.

2. Hər yaşdan olan uşağın təbiətlə bağ qurmağa ehtiyacı var.

Təbiəti kəşf etməyin alternativi yoxdur. Hər uşaq təbii mühitə bəlkə də asanlıqla çata bilmir, amma bunu təmin etmək üçün çalışan bir çox proqram və fəaliyyət mövcuddur. Təbii mühitlərə çatımlılığınız varsa, uşaqlarınızın təbiətlə əlaqə qurmasını təmin edin. Başlanğıc səviyyəsində təbiət gəzintiləri edə, xizəyə minə, çiyin çantasıyla səyahət edə və ya təbiətdə şəkil çəkə bilərsiniz.

3. Uşaqların dinlənməyə və rahatlamağa ehtiyacı var.

İcazə verin sıxılsınlar! Uşaqlarınızın təbii bir mühitdəykən özlərini necə əyləndirəcəklərini öyrənmələrini təmin edin. Övladlarımdan biri düşərgədəykən ya da çay kənarında vaxt keçirərkən gününün yarısını daşdan strukturlar inşa etməyə ayırdı. Böyük oğlum isə qamaka uzanır və göyə baxaraq yorğunluğunu atırdı. Bu qədər. Bu, həyəcanverici şeylər deyil, amma onlara çox yaxşı təsir edirdi.

Mənbə: egitimpedia.com

Xoşbəxt uşaq böyütməyin əsas 3 yolunu təqdim edirik:

1. Sevgi

Hər ana və ata uşağına sevgi göstərir. Amma, bu sevgini necə göstərirsiniz? Şərtlərin və istəklərin üstünə qurulmuş sevgi bağı, güvən problemi yaradacaq dəyərsizlik hissi yaradacaq. Hər uşaq şərtsiz sevildikdə, sevməyi öyrəndikdə hüzur tapır. Şərtsiz sevgi xoşbəxtliyin açarıdır.

2. Mükəmməlikdən uzaq olun

Uşağınızdan mükəmməl olmasını gözləmək həm onu, həm də sizi yorar. Heç kim mükəmməl deyildir. Uşaqlar hər yaşda bir işi bacardıqlarını hiss etmək istəyərlər. Bu hal onları gücləndirər. Uğurla dəyər hissini qarışdırmayın. Bacarmadıqları işə görə onlara dəyərsiz olduqlarını hiss etdirməyin.

3. Heç kimlə müqayisə etməyin

Övladınızı başqaları ilə müqayisə edərək ona fayda vermiş olmayacaqsınız. Bu yıxıcı təsir aranızdakı sevgi bağına da zərər verə bilər. Hər kəsin bacarığı və istedadı fərqlidir. Davamlı dostları ilə müqayisə edilən uşaqlar xoşbəxt olmayacaqdır.

Rəsm çəkmək şübhəsiz ki, hər kəsə müsbət təsir edir. Amma xüsusilə uşaqlar çün rəsm çəkmək, bir ekrandan heç vaxt öyrənə bilməyəcəkləri şeyləri qavramasının ən yaxşı yoludur.

Uşaqlar üçün rəsm çəkməyin üstünlükləri saymaqla bitməz. Bunlardan biri kiçik motor bacarıqlarının inkişafıdır: Bir qələmin necə tutulmasını öyrənmək, uşağın əlləri, barmaqları və biləkləri ilə çox xüsusi hərəkətlər edə bilmək bacarığı qazanmasına köməkçi olur. Bundan əlavə rəsm çəkərkən uşağın, gördüklərinin etdikləri ilə əlaqəsi olduğunu göstərən əl-göz koordinasiyası da inkişaf edir.

Rəsm çəkmək eyni zamanda diqqət və səbri də öyrədən bir fəaliyyətdir. Gördüklərini kağıza köçürmək asan deyil və bunu doğru bir formada etmək əzm tələb edir. Bu sırada uşaqlar, “Baxın, mən nə etdim!” deyərək özgüvən qazanırlar.

Uşağınızı rəsm çəkməyə təşviq etməyin yollarını axtarırsınızsa, hər yaş kateqoriyasına aid hazırladığımız sadə rəsm ideyaları ilə tanış ola bilərsiniz.

Uşaq üçün rəsm ideyaları:

• Sevdikləri bir heyvan (varsa, ev heyvanı);
• Qabdakı meyvə;
• Ən sevdikləri və ya sevmədikləri qidalar;
• Evlərinin kənardan görüntüsü;
• Pəncərədən görünən mənzərə;
• Parkda bir gün;
• Gördükləri ən böyük ağac;
• Şəhərdəki bir bina;
• Əlləri və ya ayaqları;
• Ən sevdikləri müəllimləri;
• Yarpaq forması;
• Bir kafedə rəsm çəkmək: Masanın üzərində nə var?;
• Muzeydəki sənət əsəri;
• İkiyə bölünmüş meyvə və ya tərəvəzlər.

Mənbə: egitimpedia.com